Otbiçer Mahallesi’nde yer alan höyükte, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izniyle 2020 yılında başlatılan kazı çalışmaları devam etmektedir.
Van Müzesi’nin liderliğinde yürütülen kazıların bilimsel sorumluluğunu üstlenen Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hanifi Biber, arkeolog, antropolog ve sanat tarihçilerinden oluşan 15 kişilik bir ekiple birlikte çalışmalara katılmaktadır.
Geçtiğimiz yıllarda Erken Tunç Çağı’na ait depo alanını keşfeden kazı ekibi, bu yıl aynı alanda fırın ve çömleklerin bulunduğu bir mutfak bölümünü ortaya çıkardı. Ayrıca, bu bölümdeki alt ve üst ezgi taşları, küçükbaş hayvan kemikleri ve 5 bin yıllık olduğu tahmin edilen arpa taneleri, kırık bir küp içinde ve çevresinde tespit edildi.
Elekten geçirilen ve koruma altına alınan karbonlaşmış arpa taneleri, laboratuvar ortamında detaylı incelemelere tabi tutulacaktır.
“BULGULAR BURANIN TARIMSAL ANLAMDA ÖNEMLİ BİR MERKEZ OLDUĞUNU GÖSTERİYOR”
Prof. Dr. Biber, şu ana kadar farklı dönemlere ait toplamda 8 tabakaya ulaşmış olduklarını belirterek, höyüğün bölgede kazıları süren en eski yerleşim yeri olduğunu ifade etti.
Höyüğün temel tabakalarının Erken Tunç Çağı’na ait Karaz ya da Erken Transkafkasya kültürüyle ilişkilendirildiğini açıklayan Biber, bu yılki kazılarda 2023’te açmaya başladıkları depo mekanının çevresini temizledikleri esnada, mekanın kuzey duvarına bitişik bir fırın ile çömlekler bulduklarını aktardı. Buluntuların gündelik yaşamda kullanıldığı yerlerde korunmuş olması, araştırmalar açısından büyük önem taşımaktadır.
Biber, kazılar sırasında daha önce izinsiz kazılarla açılmış olan alanlarda yürütülen temizlik ve sondaj çalışmalarında çarpıcı bulgular elde ettiklerini belirtti. “Daha derinlerde, taş temel üzerine kerpiçten inşa edilen bir duvar ile muhtemelen Geç Kalkolitik Çağ’a tarihlendirilebilecek seramik parçalarının tespit edilmesi bizim için çok kıymetli.” dedi.
Kazılar ilerledikçe yeni bulguların ortaya çıktığını vurgulayan Biber, “İremir Höyüğü’nün konisine yakın bir diğer açmada ise bir depo yapısı kalıntılarına ulaştık. İçerisinde parçalanmış büyük küpler bulduk. Bunun, höyüğün en geç tabakasına ait depo alanı olduğunu düşünüyoruz. Ayrıca, depo mekanlarının yanı sıra taş ezgi taşları, obsidiyen aletler ve kemik aletler ile karşılaştık. Bu durum, İremir Höyüğü’nün beklediğimizden çok daha önemli bir merkez olduğunu göstermektedir.” sözlerini ekledi.
Bulguların medeniyetlerin sosyal yaşantısına dair önemli bilgiler sunduğunu dile getiren Biber, 2020 yılında kaçak kazılar sonucunda buldukları karbonlaşmış buğdayların ardından bu yılki çalışmalarda ortaya çıkan arpaların, buranın tarımsal anlamda ne kadar önemli bir merkez olduğunu gösterdiğini ifade etti.
Kazı çalışmalarına destek veren Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Van Valiliği, Van YYÜ Rektörlüğü ile Gürpınar ve Edremit kaymakamlıklarına teşekkürlerini ileten Biber, ortak çalışmanın önemine vurgu yaptı.
“BU COĞRAFYADAKİ EN ERKEN YERLEŞİM YERİ KAZISI BURADA YAPILIYOR”
Van YYÜ Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hakan Yılmaz, kazıda ortaya çıkan kemiklerin Urartu öncesi tarım ve hayvancılık hakkında önemli bilgiler sunduğunu belirtti.
Yılmaz, “Höyük, bölgede kazısı devam eden en eski yerleşim yeri olarak dikkat çekiyor. Aşırı ölçüde küçükbaş hayvancılıkla ilgili bulgulara rastlanıyor. Az sayıda büyükbaş hayvan izine de ulaştık. Ayrıca, tespit ettiğimiz yaban hayvanları arasında yaban keçisi, kızıl geyik ve ayıya ait parçalar bulunuyor. Ayının, derisi için avlanmış olabileceği düşünülüyor.” şeklinde konuştu.
Bölgedeki katmanları incelediklerini ve kazılar sırasında çıkarılan çömlek, ezgi taşları ve arpaların yoğunluğunu değerlendirdiklerini dile getiren Yılmaz, “Genellikle bölgede Urartu kaleleri ve nekropollerinde kazılar yapılırken, bu coğrafyadaki en erken yerleşim yeri kazısı burada gerçekleştirilmektedir.” ifadelerini kullandı.
