Ülkemizde tarihi yapılar için gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları her zaman tartışmalara yol açmıştır. Son zamanlarda yapılan restorasyonlar ise yeni bir tartışma konusu oluşturdu. Ayasofya gibi tarihi ve mimari açıdan büyük değere sahip kültürel varlıkların restorasyon çalışmalarında çimento kullanıldığı belirlendi.
Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı mimar Serhat Şahin, “Ayasofya, Sultanahmet Camisi, Topkapı, Yıldız, Dolmabahçe Sarayı ve birçok yapımızın restorasyonunda enjeksiyon, tamir ve güçlendirme harcı olarak kullanılan hidrolik kireç esaslı ürünlerin içeriğinde larnitin tespit edilmesi bizleri bu durumu kamuoyuna açıklamaya zorunlu hale getirdi” diyerek gazetemize önemli açıklamalarda bulundu.
‘DÜŞÜNDÜRÜCÜ VE ÜZÜCÜ’
Şahin, “Uluslararası kabul görmüş bilimsel raporlara göre larnitin, bir çimento minerali olarak bilinmekte. Türkiye’de ve dünya genelinde kabul edilen bilimsel tespitlere göre hidrolik kireçte larnit bulunmaması gerektiği bilgisi ışığında, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi’ne bağlı KURAM Ahmet Vefik Ersen Restorasyon ve Konservasyon Laboratuvarı’nda yapılan ölçümlerde larnitin tespitinin yapılması ve olumlu rapor verilmesi dikkate değer bir durum. Bu durum, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Ayasofya, Sultanahmet Camisi, Topkapı, Yıldız, Dolmabahçe Sarayı gibi tarihi yapıların yanı sıra deprem bölgesindeki restorasyonlarda da bu malzemenin kullanılmasının düşündürücü ve üzücü olduğunu gösteriyor” ifadelerini kullandı.
Şahin, bu tarihi yapılarda geçmişte çimento bazlı malzeme kullanıldığı için yeni bir restorasyon sürecine girilmesinin ve günümüzde tekrar çimento içeren malzemelerin kullanılmasının etik bir tartışma konusu olduğunu vurguladı.
YIKIM VE FELAKET
Şahin, “Fotoğraflarda da görüldüğü üzere, karbon file kaplaması yapılmadığı için çimento içerisindeki sülfat materyali eritmiş. Çimento esaslı malzeme, depremden üç yıl sonra topraklaşarak elle koparılabilir bir duruma gelmiş durumda. Tüm tarihi yapılarımızın restorasyonları, depremdeki yıkımların bu malzemenin ve kötü işçilik uygulamalarının bir sonucu olduğu aşikar. Depremden bir yıl önce bu malzemelerle yapılan restorasyonların ardından yaşanan yıkım felaketi, günümüzde maalesef yine aynı malzemelerle restorasyonların devam etmesiyle aynı tehditleri barındırıyor” şeklinde değerlendirmeler yaptı. Şahin, bu bilgiler ışığında milyarlarca lira malzeme alımı yapılarak deprem sonrası gerçekleştirilen restorasyonların TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı’nın TOKİ’si ile Cumhurbaşkanlığı’na bağlı Milli Saraylar’ın yöneticileri tarafından tekrar gözden geçirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
‘DURDURULMALI’
Şahin ayrıca, İstanbul, Gaziantep, Malatya, Kahramanmaraş, Hatay ve diğer illerdeki restorasyon uygulamalarının hukuki olarak tekrar incelenmesi gereken bir durum olduğunu ve devam eden uygulamaların acilen durdurulması gerektiğini belirtti.
Bu adımlar atılmazsa, sorumlular ortaya çıkarılmazsa, deprem bölgesindeki ve İstanbul’daki anıtsal yapılarımızda yıkımlar ve felaketlerin kaçınılmaz olacağına dikkat çeken Şahin, “Tarihi uyarıları yapmak bizim görevimiz. Gerekli hassasiyet ve önlemleri alma sorumluluğu ise kamu kurumlarının üzerindedir” ifadelerini kullandı.
