Kan ve bilinçle temellendirilmiş Cumhuriyetin başkenti Ankara’nın “bozkırlık bir yazgı”na mahkum olup olmadığı sorusu, önemli bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Bu sorunun cevabı, Müze Gazhane’de gerçekleştirilen “Bir Şehir Kurmak: Ankara 1923-1933” sergisinde açıkça ortaya konuluyor. Vehbi Koç Vakfı’nın 50’nci yılı etkinlikleri çerçevesinde, Ankara Şehir Müzesi’nin Yeni Şehir bölümünü oluşturma hedefiyle hazırlanan sergi, 2019 yılında Ankara’da ziyaretçilere açılmıştı ve şimdi İstanbul’da İBB Kültür ile İBB Miras’ın ev sahipliği yaptığı bir etkinlik olarak İstanbullularla buluştu.
Koç Üniversitesi VEKAM desteğiyle İstanbul’a taşınan bu sergi, şair, mimar ve akademisyen Ali Cengizkan ile N. Müge Cengizkan’ın küratörlüğünde, savaş sonrası dönemde “yeni” bir şehir inşa etme süreçlerini, Cumhuriyetin ilk on yılına dair irade ve gerçekliklerle birlikte ele alıyor. Serginin, 22 Mart 2026’ya kadar gezilmesi planlanıyor.
Yaklaşık 350 Fotoğraf
Sergi, Cumhuriyetin ilanından sadece 16 gün önce başkent olarak belirlenen Ankara’nın, ilk on yıl içinde yaşadığı nüfus artışını ve buna rağmen başarılı bir planlama ile geçirdiği büyük dönüşümü inceliyor. Ankara’nın merkezinde modernleşme politikaları doğrultusunda şekillenen Yenişehir’in kuruluşuna dair döneme ait yaklaşık 350 özgün fotoğraf, yeni üretilen görseller, konut maketleri ve film kayıtları sergide yer alıyor. Ayrıca, serginin film odasında, dönemi belgelendiren “Türkiye’nin Kalbi Ankara” adlı film, 1920’ler ve 1930’ların Ankara’sını gözler önüne seriyor.
Hem Lirik Hem Epik Anlatım
Mimarlık tarihi araştırma yöntemleri kullanılarak oluşturulan bu sergi, Mimarlar Odası 2022 Yılı Ulusal Mimarlık Ödülü’ne layık görülmüştür. Sergi, Ankara’nın planlamasındaki titizliğin yansıması olarak, gezerken dönemin barınma temelerini yansıtan iyi hazırlanmış bir öykü sunuyor. Ziyaretçiler, mustafa Necati, Halide Edip Adıvar, Arif Hikmet Koyunoğlu, Carl Christoph Lörcher, Erzurumlu Nafiz Kotan ve Grace Ellison gibi önemli isimlerin deneyimlerini içeren barınma öyküleriyle karşılaşıyorlar.
Sergiyi derinleştirici bir çalışma olarak nitelendirilen Koç Üniversitesi VEKAM Yayını tarafından yayınlanan kitap, sergi süresi boyunca Müze Gazhane’deki İstanbul Kitapçısı’nda okuyucularla buluşacak.
Ankara’Nın Şehir Müzesi İhtiyacı
Serginin açılışı, 11 Eylül tarihinde gerçekleşti. Açılışta konuşan küratör Ali Cengizkan, bu serginin sadece var olan unsurları sergilemekten ziyade, bir araştırma süreci olduğunu vurguladı.
Cengizkan, serginin hazırlanma sürecinin yaklaşık 9 ay sürdüğünü ancak belgesel ve bilgi temellerinin oluşturulmasının toplamda 17 yıl aldığını ifade etti. Aynı zamanda bu serginin mimarlık tarihi, kent tarihi ve sosyal tarih alanlarında yeni araştırma alanları açtığını belirtti.
Konuşmasının sonunda, Ankara’nın bir şehir müzesine sahip olmadığına dikkat çeken Cengizkan, “Sergiyi açarken 17 yıllık bir emeğin sonucunu paylaşmış oluyoruz. Ve ilk sergimizi açarken aklımızda olan özel-kamusal niyeti burada bir kez daha dile getirmek istiyoruz. Başkent Ankara’nın bir şehir müzesi yoktur. Bu sergi, 1923-1933 dönemine dair bir kesitin paylaşımına vesile olursa, bizim için büyük bir mutluluk kaynağıdır.” şeklinde ifadeler kullandı.
