Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş döneminin önemli figürlerinden Ahmet Esat Tomruk, namıdiğer “İngiliz Kemal” hakkında 1940 yılında hazırlanmış gizli bir istihbarat raporunu halkın bilgisine sundu.
1940 yılına ait bu rapor, MİT’in resmi internet sitesinde bulunan “Özel Koleksiyon” kısmında yayımlandı ve istihbarat tarihine ışık tutan önemli belgeler arasında yer aldı.
“İngiliz Kemal”e dair olumsuz görüşler
26 Aralık 1940 tarihini taşıyan bu belge, o dönemdeki Milli İstihbarat kurumu olan Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti (MAH) tarafından hazırlanarak Genelkurmay Başkanlığı’na sunuldu.
Rapor, “İngiliz Kemal” hakkında dikkat çekici bir şekilde olumsuz yorumlar barındırıyor.
MAH raporunda şu ifadeler öne çıkıyor:
“İngiliz Kemal, uzun zamandır hizmetin takibi altında olan bir şahıstır. ‘İngiliz Kemal’, ‘Boksör Kemal’, ‘Kemal Esat’ ve ‘Gözlüklü Kemal’ gibi farklı adlarla anılmakta ve zaman zaman ortaya çıkıp bazı kıymetsiz bilgiler vermektedir.”
MAH raporunda, Ahmet Esat Tomruk’un geçmişte çeşitli görevlerde denendiği, ancak güvenilir bulunmadığı belirtiliyor:
“Bir dönem bu durumundan faydalanılması düşünülmüş ve belirli alanlarda tecrübe edilmişse de, karakterinin samimi ve dürüst olmadığı anlaşılmıştır.”
İngilizlerle irtibat kurmuş, Alman istihbaratına yönelmiş
Rapor, “İngiliz Kemal”in o dönem Bulgarlarla sıkı temaslarda bulunduğunu ve bir İngiliz kadınla birlikte yaşadığı iddialarını da içeriyor.
Belgede şu cümlelere yer veriliyor:
“Son günlerde elde edilen bilgilere göre, halen Bulgarlarla temas halinde olup, bir İngiliz kadını ile de ilişkisi bulunmaktadır. İngiliz İstihbarat Servisi’ne müracaatla hizmet teklif etmiş ancak provoke edilme ihtimalinden endişe edilerek olumlu karşılanmamıştır. Bu durum sonrası ise Alman istihbaratı ile görüşme çabaları içinde olduğu anlaşılmıştır.”
“Sarhoş ve kumarbaz” nitelendirmesi dikkat çekti
Raporun son bölümünde, “İngiliz Kemal”in kişisel hayatıyla ilgili sert eleştiriler yer almakta:
“Sarhoş ve kumarbaz olduğu da öğrenildi. Bu şahıs, güvenilir bir bilgi kaynağı olamaz. Şu anda Bulgaristan’da bulunan Kemal’in durumu izlenmektedir.”
Belgede, Ahmet Esat Tomruk’un fotoğrafı da mevcut.
Bir kahramanın iki farklı yüzü
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda yer alan ‘Milli Mücadele’ döneminde cesaretiyle tanınan “İngiliz Kemal”in, devlet arşivlerinde bulunan bu raporda olumsuz şekilde anılması dikkat çekiyor. Yeni belge, Türk istihbarat tarihinde yer alan bu efsanevi karakterle ilgili tartışmaları yeniden gündeme getirebilir.
