ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını güvence altına almak için özel kuvvetlerle operasyon düzenleme ihtimalini masaya yatırdı. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklara göre, Washington ve Tel Aviv, savaşın ilerleyen aşamalarında İran topraklarında düzenlenebilecek bir baskın için seçenekleri değerlendiriyor.
Tahran yönetiminin elinde bulunan 450 kilogram yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum, ABD’nin iddiasına göre haftalar içinde silaha dönüştürülebilir.
İran’ın nükleer silah elde etmesini tamamen engellemek, ABD Başkanı Trump’ın belirlediği savaş hedefleri arasında yer alıyordu. ABD, bu hedef doğrultusunda İran’ın mevcut uranyum stokunu ele geçirmek istiyor. Ancak böyle bir operasyon, ABD ve İsrail birliklerinin İran topraklarında, ağır şekilde tahkim edilmiş yeraltı tesislerine saldırmasını gerektirecek.
Operasyonun ABD, İsrail veya ortak bir misyon şeklinde mi gerçekleşeceği henüz netlik kazanmış değil. Planın, her iki ülkenin de İran ordusunun artık ilgili güçler için ciddi bir tehdit oluşturamayacağından emin olmasının ardından hayata geçirilebileceği belirtildi.
TRUMP’TAN OPERASYON SİNYALİ
Trump, Cumartesi günü Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada kara birliklerinin kullanılmasının mümkün olduğunu ancak bunun “çok geçerli bir sebep” gerektirdiğini söyledi. “Eğer bunu yaparsak, [İranlılar] o kadar büyük bir yıkıma uğrarlar ki, sahada savaşamaz hale gelirler” diye konuştu.
Trump, nükleer malzemeyi güvence altına almak için askerlerin müdahale edip etmeyeceği sorusuna, “Belki bir noktada yaparız. Henüz müdahale etmedik. Şimdi yapmazdık. Belki daha sonra yaparız” değerlendirmesinde bulundu.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın “akıllıca davranarak elindeki tüm seçenekleri açık tuttuğunu ve hiçbir şeyi dışlamadığını” kaydetti.
RUBIO’DAN URANYUM AÇIKLAMASI
Salı günü Kongre’de düzenlenen bir bilgilendirme toplantısında, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun güvence altına alınıp alınmayacağı sorusu yöneltildi. Rubio, kimin alacağını belirtmeden, “İnsanların gidip onu alması gerekecek” ifadesini kullandı.
TRUMP, ÖZEL KUVVETLER’İ GÖNDERMEYİ PLANLIYOR
Axios’un haberine göre, İsrailli bir yetkili, Trump’ın sahaya belirli görevler için Özel Kuvvetler göndermeyi ciddi olarak planladığını ifade etti. Bir ABD yetkilisi ise yönetimin iki seçenek üzerinde görüştüğünü bildirerek, Malzemeyi İran’dan tamamen çıkarmak ya da nükleer uzmanlar getirerek yerinde seyreltmek.
Planlanan saldırıda özel operasyon birliklerinin yanı sıra Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’ndan (IAEA) bilim insanlarının da yer alması bekleniyor. Konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklar, bu tür operasyonların savaştan önce Trump’a sunulan seçenekler arasında bulunduğunu ifade etti.
ABD YÖNETİMİ, ORDUYLA GÖRÜŞTÜ
NBC News’in bildirdiğine göre, Trump, askeri yetkililerle belirli stratejik amaçlar için İran’a küçük bir ABD askeri birliği konuşlandırma fikrini görüştü.
ABD’li bir yetkili, İran’ın uranyum rezervlerinin güvenliğini sağlama konusundaki operasyonel zorluğu değerlendirerek, şunları dile getirdi:
“İlk soru şu: Nerede? İkinci soru ise, ona nasıl ulaşacağız ve fiziksel kontrolü nasıl ele geçireceğiz? Ve sonrasında, bunu fiziksel olarak taşımak mı yoksa tesislerde seyreltmek mi istediğimize karar vermek Başkan’ın, Savaş Bakanlığı’nın ve CIA’nın vereceği bir karar olurdu.”
Yetkililer, uranyumun ötesinde İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ından sorumlu stratejik bir terminal olan Harg Adası’nın ele geçirilmesi konusunda da görüşmeler yapıldığını bildirdi.
NÜKLEER TESİSLERİN DURUMU
Geçtiğimiz haziran ayında ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine düzenlediği saldırılar, İran’ın uranyum stoklarını enkaz altında bırakmıştı. ABD ve İsrailli yetkililere göre, İranlılar o zamandan beri bu stoklara ulaşamıyor. Saldırılar ayrıca İran’ın santrifüjlerinin neredeyse tamamını imha etti ve zenginleştirme faaliyetlerinin yeniden başladığına dair henüz bir kanıt bulunmuyor.
ABD ve İsrailli yetkililer, nükleer stokun büyük kısmının İsfahan’daki nükleer tesisin yer altı tünellerinde bulunduğunu, geri kalanının ise Fordow ve Natanz arasında paylaştırıldığını belirtiyor. Savaşın ilk günlerinde ABD ve İsrail, Natanz ve İsfahan’a, muhtemelen herhangi bir malzemenin taşınmasını engellemek amacıyla girişleri kapatmayı hedefleyen saldırılar düzenledi.
ABD ve İsrail, İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 450 kilogram uranyumunu ciddi bir tehdit olarak görüyor. Bu uranyumu silah yapımında kullanılacak seviyeye getirmek sadece birkaç hafta sürüyor. Eğer tüm stok yüzde 90 saflık oranına ulaşsaydı, 11 nükleer bomba için yeterli malzeme elde edilmiş olacaktı.
