İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, düzenlediği basın toplantısında 2024 Nobel Fizik Ödülü’nü kazanan isimleri duyurdu.
Bu yılki ödül, fizik biliminin katkılarıyla yapay sinir ağları ve makine öğrenimini geliştiren John Hopfield ve Geoffrey Hinton’a verildi. Her iki bilim insanı, yapay sinir ağlarıyla makine öğrenimine temel oluşturan önemli keşiflere ve icatlara imza atmışlardır.
Hopfield, verilerdeki görüntü, bilgi ve diğer örüntüleri depolayabilen ve bunları yeniden oluşturabilen ilişkisel bir bellek sistemi geliştirmiştir. Hinton ise, verilerdeki özellikleri insan müdahalesine gerek kalmadan belirleyebilen bir yöntem bulmuş, bu sayede resimlerdeki belirli öğeleri tanımlama sürecinde önemli ilerlemeler kaydetmiştir.
Öte yandan, 2023 Nobel Fizik Ödülü, maddedeki elektron dinamiklerini incelemek için attosaniye düzeyinde ışık darbeleri üreten deneysel yöntemlerin keşfi nedeniyle ABD’li fizikçi Pierre Agostini, Macar fizikçi Ferenc Krausz ve Fransız fizikçi Anne L’Huillier’e verilmişti.
John Hopfield, 15 Temmuz 1933 tarihinde ABD’nin Illinois eyaletinde dünyaya gelmiştir. California Teknoloji Üniversitesi’nde (Caltech) 1986 yılında Hesaplama ve Sinir Sistemleri doktorası programının kurulmasında önemli bir rol oynamıştır. 2022 yılında istatistiksel fizik alanında Boltzmann Madalyası’nı Deepak Dhar ile paylaşmıştır.
Princeton Üniversitesi’nde Moleküler Biyoloji Profesörü ve Yaşam Bilimleri Profesörü olarak görev yapmakta olup, akademik kariyeri boyunca pek çok başarıya imza atmıştır.
Geoffrey Hinton, 6 Aralık 1947’de Londra’da doğmuş ve yapay sinir ağları üzerine yaptığı çalışmalarla adını duyurmuştur. Bilim dünyasında “Yapay Zekanın Babası” unvanıyla bilinmektedir. Hinton, 2018 yılında Yoshua Bengio ve Yann LeCun ile birlikte “Bilgisayarın Nobel Ödülü” olarak adlandırılan Turing Ödülü’nü kazanmıştır.
2023 yılına kadar Google’da (Google Brain) çalışan Hinton, Mayıs 2023’te yapay zeka teknolojilerinin riskleri hakkında endişelerini dile getirerek görevinden ayrıldığını açıklamıştır. Halen Toronto Üniversitesi’nde Bilgisayar Bilimleri profesörü olarak çalışmalarına devam etmektedir.
Nobel Ödülleri, İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti doğrultusunda, 9 Haziran 1900 tarihinde kurulan Nobel Vakfı tarafından verilmektedir. Bu ödüller, dünyada en prestijli ödüller arasında gösterilmektedir.
Fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp dallarında en başarılı bireyler veya kuruluşlar ödüllendirilmektedir. Ayrıca, 1968 yılında İsveç Merkez Bankası tarafından ekonomi dalında da bir ödül verilmesi kararlaştırılmış ve ilk ödül 1969’da takdim edilmiştir.
Her yıl 10 Aralık’ta Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü anısına düzenlenen bir törenle ödüller sahiplerine sunulmaktadır. Bununla birlikte, ödüllerin verilemediği bazı yıllar da olmuştur; bu durum genellikle I. ve II. Dünya Savaşları dönemine denk gelmektedir. Kovid-19 salgını nedeniyle de 2020 ve 2021 yıllarında ödül törenleri gerçekleştirilememiştir.
