CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Türkiye’deki Antep fıstığı üretiminde 2022 ve 2023 yıllarında meydana gelen düşüşü Meclis gündemine taşıdı.
Gürer, ağaç sayısında artış olmasına rağmen üretimdeki gerilemenin sebeplerini ve üreticilere yönelik ek desteklerin sağlanıp sağlanmadığını Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya yönelttiği soru önergesi ile sordu.
GÜRER’İN SORU ÖNERGESİ
Gürer’in Bakan Yumaklı’ya ilettiği önergedeki bilgiler şu şekilde yer aldı: “2022 yılında, 51.144 meyve veren ve 25.470 meyve vermeyen toplamda 83.614 Antep fıstığı ağacı bulunmaktaydı ve bu dönemde üretim 239.289 ton olarak kaydedildi. Ancak 2023 yılında, meyve veren Antep fıstığı ağacı sayısı 60.549’a, meyve vermeyen ağaç sayısı ise 26.617’ye ulaşarak toplamda 87.166 ağaca yükselmiş olmasına rağmen, bu yıl üretim 63.289 ton azalarak 176.000 tona düştü.”
Bu verilere göre Gürer, Antep fıstığı üretiminde rekolte düşüşünün nedenlerini, ağaç sayısındaki artışa rağmen üretimdeki geri gidişin etkenlerini ve montaj sürecindeki gerekli bakım ve yönetimin sağlanamamasının üretim verimliliğini nasıl etkilediğini sordu. Ayrıca, rekolte ve gelir kaybının üreticilere olumsuz etkileri dolayısıyla ek desteklerin sağlanıp sağlanmayacağını öğrenmek istedi.
Gürer’in önergesinde, 2024 yılı itibarıyla Antep fıstığı ithalat ve ihracat miktarlarının ne kadar olacağı ile ülkenin Antep fıstığı üretimindeki kendi kendine yeterlilik oranı gibi konular da ele alındı.
TARIM VE ORMAN BAKANI İBRAHİM YUMAKLI’NIN CEVABI
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Gürer’in soru önergesine yanıt vererek, Antep fıstığında periyodisite nedeniyle yaşanan rekolte düşüşlerinin dışında herhangi bir kaybın yaşanmadığını belirtti. Bakan, Türkiye’de Antep fıstığı ağaç sayısının son 20 yılda iki kat artarak 8,7 milyon adede ulaştığını ve rekoltenin beş kat artışla 176 bin tona çıktığını vurguladı. 2024 yılı için 294 bin ton rekolte beklentisi olduğunu dile getiren Bakan Yumaklı, gerekli bakım, zirai mücadele ve sulama işlemlerinin yapılmasının verimliliği olumlu etkilediğini söyledi. Ayrıca, 2024 yılı için Antep fıstığı üreticilerine mazot/gübre desteği, organik-organomineral gübre, toprak analizi ve sertifikalı fidan kullanımı desteği verileceğini açıkladı.
ANTEP FISTIĞI ÜRETİCİ MUTSUZ
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, desteklerin uygulamaların sahada yeterli olmadığını belirtti ve çiftçiye katkısının olmadığını ifade etti. Gürer, mazot ve gübre fiyatlarının daha destek alınmadan artmaya devam ettiğini, bu durumun da çiftçilerin cebindeki parayı erittiğini aktardı. Antep fıstığı ağaçlarının 5 yılda ürün vermeye başlaması ve ortalama 15 yılda verimli hale gelmesi gerektiğini vurgulayan Gürer, hasat dönemi fiyatlarının üreticileri zorladığını ifade etti.
Gürer, Ağustos’tan Eylül sonuna kadar süren hasat döneminde ürün fiyatlarının yerinde kaldığını ve satış sonrası aracıların fiyat artışlarına etki ettiğini kaydetti. Ayrıca, ülke genelinde kendine yeterlilik oranının %103,1 olduğunu belirtmesine rağmen, ithalat yapıldığı gerçeğini dile getirdi. Resmî verilerde 2023 yılı itibarıyla 107 ton ithalat için 2 milyon 96 bin 425 dolar ödendiği, 2024 yılının ilk 8 ayında ise 38 ton karşılığında 818 bin 945 dolar yurt dışına ödendiği gözlemlendi.
Gürer, çiftçinin hasat dönemindeki ürünün değerinde satışının önündeki engellerin neden olduğunu sordu.
