Düzce’deki Prusias ad Hypium Antik Kenti’nde, Batı Karadeniz’in “Efes”i olarak bilinen bölgede künk sistemleri ve kilise kalıntıları bulundu.
Düzce Belediyesinin yaptığı açıklamaya göre, antik kentte milattan önce 3. yüzyıla kadar uzanan kazı çalışmaları, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izniyle ve Düzce Belediyesinin desteğiyle Konuralp Müze Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmektedir. Kazı çalışmaları, tiyatro bölümünün ön kısmında yoğunlaşmaktadır.
Kazı sırasında tiyatronun ön bloğunda, pişirilmiş topraktan yapılmış künklerden oluşan altyapı sistemleri tespit edilmiştir. Ayrıca, Bizans dönemine ait bir kilise kalıntısının da ortaya çıktığı bilgisi paylaşılmıştır.
Kazı Başkanı ve Konuralp Müze Müdürü İhsan Aslan, altyapı sisteminin doğu-batı yönünde uzanan bir dizi kanaldan oluştuğunu ifade etti. Geniş ve kalın künklerin büyük kamu yapıları için, ince künklerin ise küçük ev tipleri için kullanıldığı düşünülmektedir. Tiyatro, milattan sonra 4. yüzyılda işlevini yitirdiğinden, bu dönemde çevresinde yeni yapılar inşa edildiği değerlendirilmiştir.
Aslan, ayrıca kazı alanında Bizans dönemine ait bir kilise kalıntısının da bulunduğunu belirtti. Yapının güney kısmının tahrip olduğu, doğu-batı yönünde apsisli bir kilise yapısının varlığının tespit edildiği ifade edilmiştir. İşlemler, yapının giriş holü bölümünde devam etmekte ve tiyatronun ortasında daha önceki çalışmalarda belirlenen su kanalının bu alanda da uzandığı gözlemlenmiştir.
Kazılarda ortaya çıkan bulgular arasında, Yunan mitolojisinde “gözlerine bakanı taşa çeviren, yılan saçlı dişi canavar” olarak bilinen Medusa heykel başı, mask heykelleri ve grotesk figürler yer almaktadır. Ayrıca, sahne bölümünde yapılan çalışmalarda, tanrı Apollon ile zafer tanrıçası Akteon’un kabartma heykellerine de rastlanmıştır.
Tiyatro yapısının önemli kısmı ortaya çıkarılırken, geçmiş yılsonunda “Dionysos Kült Mekanı”nı simgeleyen aslanlı mozaik ve Büyük İskender’e ait heykel başı keşfedilmiştir. Tiyatronun, Doğu Roma döneminde amaç dışı kullanıldığının ve özellikle Osmanlı döneminde yerleşim alanı haline geldiğinin anlaşılması sağlanmıştır.
Öne çıkan tiyatro, Doğu Marmara ve Batı Karadeniz bölgesi için önemli bir kültürel mirası temsil etmektedir. Kazılarda, antik tiyatronun sahne binasını yaptıran M. Iulius Proklos’a ait olduğu düşünülen 1800 yıllık bir büst de gün yüzüne çıkarılmıştır.
