Kosova, başkenti Priştine olan, 2023 yılı itibarıyla yapılan bir nüfus sayımına göre 1 milyon 602 bin 515 kişilik bir nüfusa sahiptir. Bu nüfusun büyük kısmını Arnavutlar oluşturmaktadır. Ancak ülkede Türk, Boşnak, Sırp, Roman, Aşkali, Mısırlı ve Goralı gibi çeşitli etnik gruplar da yaşamaktadır. Bu arada, Batı’daki Kosova diasporasının, ülkede yaşayan nüfustan daha fazla olduğu tahmin edilmektedir.

Kosova’nın Tarihi

Kosova, yaklaşık 500 yıl Osmanlı yönetiminde kalmış ve 1912-1913 yıllarında Balkan Savaşları sırasında Sırpların eline geçmiştir. 1945’te ise bu bölge, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti içerisinde özerk bir bölge olarak varlık göstermiştir. 1990’lı yıllarda Slovenya, Hırvatistan, Kuzey Makedonya ve Bosna-Hersek’in bağımsızlıklarını kazanmasıyla Arnavutlar, Kosova’da bağımsızlık taleplerini gündeme getirmişlerdir.

Kosovalı Arnavutlar, 1990’ların başında, Arnavutluk tarafından tanınacak ilk “bağımsız Kosova”yı ilan ettiler. Bu süreçte, Kosova Demokratik Birliği’ni (LDK) kuran İbrahim Rugova, 2006 yılına kadar liderlik etmiştir. Ancak Arnavutlar, Sırp milliyetçiliği ile özgürlük mücadelesinde bir araya gelerek Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) oluşturmuşlardır. UÇK, Sırp ordusuyla başa çıkmakta zorlu yakalamış ve 1998 yılında Sırp güçleri tarafından yapılan saldırılar sonrası NATO, 1999’da müdahalede bulunmuştur.

Savaşın ardından Kosova’nın Sırbistan’dan de facto olarak ayrılmasını sağlayan bu çatışmada, çoğunlukla Arnavutlardan oluşan 10 binin üzerinde kişi hayatını kaybetmiş ve 1 milyondan fazla insan evlerini terk etmek zorunda kalmıştır.

Bağımsızlığa Giden Yol

Kosova Savaşı’nın ardından, Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde yapılan yönetim, birçok krizle karşılaşmıştır. 2004 yılında gerçekleştirilen “Mart Ayaklanmaları” sırasında yapılan olaylar, ülkedeki demografik yapının Arnavutlar lehine değişmesine neden olmuştur. Dönemin BM Genel Sekreteri Kofi Annan, 2005’te Kosova’da bağımsızlığın yolunu açacak bir rapor hazırlamıştır. Kosova Meclisi ise 17 şubat 2008’de Sırbistan’dan tek taraflı bağımsızlık ilanında bulunmuştur.

Türkiye’nin öncülük ettiği çok sayıda ülke, Kosova’nın bağımsızlığını hemen tanımıştır. 2020 yılında son tanımanın İsrail’den geldiği görülmüştür. Ancak Rusya ve Çin’in karşıt tutumları, Kosova’nın BM üyeliğini sağlamamıştır. 117 ülkenin bağımsız bir devlet olarak tanıdığı Kosova, Sırbistan’ın tanıma geri çekme çabaları nedeniyle zor durumda kalmıştır.

23 Temmuz 2010’da, Kosova’nın tek taraflı bağımsızlığının uluslararası hukuku ihlal etmediği doğrultusunda Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) danışma görüşü açıklanmıştır.

Kosova’nın AB Üyelik Başvurusu

Kosova, Avrupa Birliği (AB) üyelik başvurusu kapsamında 15 Aralık 2022 tarihinde başvuruda bulunmuş, ancak henüz bir yanıt alamamıştır. 2023 yılı itibarıyla, Kosova’da yaşanan gerginlikler sonucunda AB tarafından uygulanan bazı cezai tedbirler hala kaldırılmamıştır; ancak Kosova vatandaşları, Şengen Bölgesi’ne vizesiz seyahat edebilme hakkı elde etmiştir.

Kosova, Barış İçin Ortaklık programına üye olarak Avrupa Konseyi ve NATO üyeliği hedeflerine ulaşmayı amaçlamaktadır. Kosova ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesi için başlatılan Belgrad-Priştine Diyalog Süreci’ndeki görüşmeler ise son dönemde tıkanmış durumda. Ancak, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi ile Diyalog Özel Temsilcisi’nin atanmasıyla diyalog sürecinin yeniden hız kazanması beklenmektedir.

Bu bağlamda, Kosova’nın iç siyasi durumu da dinamik bir şekilde ilerlemektedir. 9 Şubat 2023’te yapılan genel seçimlerde mevcut Başbakan Albin Kurti’nin partisinin kazandığı belirtiliyor; ancak tek başına hükümet kurup kuramayacağı henüz belirsizliğini koruyor. Ayrıca, Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’nin görev süresi 2026 yılında sona erecek.

Ekonomik ve Güvenlik Durumu

Kosova, sağlık, eğitim, yolsuzluk, düşük maaşlar ve yüksek hayat pahalılığı gibi sorunlarla baş etmektedir. Bu durum, özellikle genç nüfusun göç etmesine neden olmaktadır. Ekonomik kalkınmanın altyapı yatırımları ile artması beklenmektedir. Ayrıca, Kosovo, Sırbistan tehdidine karşı hem NATO hem de kendi güvenlik güçleriyle ülke içerisindeki egemenliğini pekiştirmeyi hedeflemektedir.

Kosova’nın güvenliği, NATO’nun Barış Gücü (KFOR) ile sağlanmakta olup, ekonomik kalkınma ve sosyal sorunların çözümü öncelikler arasında yer almaktadır.

Kaynak: AA