Çin, ABD ile Rusya arasında Ukrayna savaşına ilişkin bugün Suudi Arabistan’da yapılması beklenen görüşmeleri desteklediğini, ilgili diğer tarafların da zaman içinde sürece dahil edilmesi gerektiğini bildirdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Ciakun, 2023 yılının Ekim ayında Pekin’de düzenlenen olağan basın toplantısında, Ukrayna krizinin çözümüne yönelik yapılan gelişmeler ve Çin’in tutumuna dair önemli değerlendirmelerde bulundu. Guo, Çin’in Ukrayna krizinin çözümü için en etkili yolun diyalog ve müzakereler olduğuna inandığını belirtti. Ayrıca, “ABD ile Rusya arasındaki barış görüşmeleri çerçevesinde, varılan anlaşmalardan hareketle, barışa katkı sağlayacak tüm çabalara destek veriyoruz.” dedi.
Aa muhabirinin, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin görüşmeler hakkında bilgi verilmediğini ve sonuçları kabul etmeyeceklerini dile getirdiği sorusuna Guo, “İlgili tüm tarafların ve paydaşların zaman içinde sürece dahil olabilmesi gerekir. Umarız taraflar yapıcı rol oynayarak krizin çözümü ve barışın sağlanması için gerekli koşulları oluşturabilir.” şeklinde cevap verdi.
Guo, Çin’in Ukrayna krizinde diyalog, müzakereler ve siyasi çözümleri her zaman savunduğunu vurguladı. Sözlerine, “Çin Ukrayna krizini ne başlatandır ne de bu krizin tarafıdır. Ancak, çatışmanın başladığı günden itibaren siyasi yollarla çözüm önerileri sunduk. Kriz boyunca aktif diplomatik çaba göstererek ‘Barışın Dostları’ grubunu kurduk.” şeklinde devam etti. Guo, Çin’in krizin barışçıl bir çözümüne yönelik tüm çabaları desteklemeyi ve ilgili taraflarla yapıcı bir iletişim sürdürmeyi sürdüreceklerini de belirtti.
Ukrayna sorunu konusundaki gelişmelerin, 2022 yılının Şubat ayında Rusya Devlet Başkanı Şi’nin barış önerilerinin geçerli, pragmatik ve adil olduğunu gösterdiğini ifade eden Guo, “Umarız tüm taraflar, Ukrayna krizinin temel sebeplerini çözmek ve Avrupa’da etkin, dengeli ve sürdürülebilir bir güvenlik yapısı kurmak için birlikte çalışır.” açıklamasında bulundu.
Çin’in Ukrayna krizindeki tutumu
Çin ve ABD arasında artan jeostratejik rekabet ve bölgesel gerginliklerin olduğu bir dönemde başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı, benzer zorluklarla karşılaşan Moskova ile Pekin’i yakınlaştırmış durumda. Özellikle 4 Şubat 2022’de, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Pekin Kış Olimpiyatları için Çin’e yaptığı ziyaretteki görüşmenin ardından, iki ülke arasındaki dostluğun sınırının olmadığına dair yapılan ortak açıklama, Pekin yönetiminin savaşın başlangıcından haberdar olduğu ve bu durumu örtülü şekilde onayladığı yorumlarına neden oldu.
Diğer taraftan, Çin, Avrupa ile Rusya arasındaki ticaretteki kısıtlamaların, iki ülkenin ticaret hacmini artırmasıyla sonuçlandığına dikkat çekti. Bilhassa savaşın başlamasıyla birlikte enerji alanındaki ticaretin arttığı gözlemlenmiştir. ABD ve Avrupa, Çin’i Rusya’ya savaşta silah desteği sağlamaması konusunda uyarırken, Pekin, doğrudan silah satışı yapmamakla birlikte, Moskova ile ortak askeri tatbikatlar ve askeri sanayi işbirliğini sürdürmüştür. Bu durum, bazı Çinli şirketlerin Rusya’nın savunma sanayiine olan desteği gerekçesiyle yaptırımlara maruz kalmasına sebep olmuştur.
Çin, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın birinci yıl dönümü olan 24 Şubat 2023’te, krizin siyasi çözümü için önerilerini içeren 12 maddelik bir “tutum belgesi” açıklamış, belgede, gerginliklerin aşamalı olarak azaltılması ve ateşkesin sağlanması gerektiği belirtilmiştir. Ancak bu öneri, Ukrayna tarafından “savaşın dondurulması” olarak algılandığı için kabul görmemiştir.
“Barışın Dostları”
Çin, 2024 yılı içerisinde Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona erdirilmesi amacıyla “Barışın Dostları” grubunu kurmuş ve bu grup, 17 “Küresel Güney” ülkesiyle birlikte hareket etmiştir. Bu grup, Çin ve Brezilya’nın liderliği ile, Türkiye, Endonezya, Mısır, Cezayir, Güney Afrika ve Zambiya’nın desteğiyle oluşturulmuştur. Grup, dışişleri bakanları düzeyinde yapmış olduğu toplantıda, savaşın siyasi ve diplomatik yöntemler ile sonlandırılması çağrısı yapmış ve kalıcı bir barış için tüm taraflarla farklı düzeylerde temas kurulması gerektiğini vurgulamıştır.
