Avrupa Birliği (AB), hukukun üstünlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle Macaristan’a ayrılan fonlardan 1 milyar avro kesinti yaptı.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, AB Konseyi’nin Uyum Politikası çerçevesinde Macaristan’a 2022 yılında taahhüt ettiği fonlardan bir kısmının askıya alındığını duyurdu. Itkonen, “2022 için askıya alınan taahhütlerin ilk dilimi 1,04 milyar avro tutarında olup 2024 sonunda sona erdi.” şeklinde bilgi verdi.
BUDAPEŞTE-BRÜKSEL GERGİNLİĞİ
Macaristan ve Avrupa Birliği arasındaki gerginliğin temel nedenleri, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın 2010 yılında göreve gelmesi ile şekillendi. Orban, muhafazakâr görüşleriyle, milli egemenliğe odaklanması ve Macar kültürünü ön planda tutan bir yönetim tarzı benimsemesi ile dikkat çekti. Bu tutumları, AB hukukun üyeler üzerindeki üstünlüğüne karşı eleştirilerle birleşerek, Macaristan’ın AB ile arasındaki ilişkilerin gerilmesine yol açtı.
2018 yılında, Avrupa Birliği, Macaristan’a karşı AB Konseyi’nde oy hakkının elinden alınması yönünde 7. maddenin uygulanması için bir süreç başlattı. Bu süreç, “nükleer seçenek” olarak adlandırılıyor. Macaristan, yolsuzluk, basın özgürlüğü, çoğulculuk, cinsiyet eşitliği ve mülteci hakları gibi konulardaki yoğun eleştirilere maruz kalmaya başladı.
Budapeşte yönetimi, AB fonlarının dağıtımında hukukun üstünlüğü ilkesinin şart olarak arandığı “koşulluluk mekanizması”nın devreye sokulmasından çekinerek, önemli konularda sık sık veto hakkını kullanmaya başladı. Bu durum, AB bütçesinin ve COVID-19 pandemisinin ardından hazırlanacak ekonomik kurtarma programlarının engellenmesi ile sonuçlandı.
AB Komisyonu, Macaristan’a yönelik basın özgürlüğünün ihlali, cinsiyet ayrımcılığı ve AB’nin iltica hukukunun ihlali gibi sebeplerle AB Adalet Divanı’nda hukuki süreçler başlattı. 2022 yılında Avrupa Parlamentosu, Macaristan’ın yönetim tarzını “seçimli otokrasi” şeklinde tanımlayarak, ülkenin AB’nin değerlerini tehdit ettiğine ve artık demokratik olarak yönetilmediğine karar verdi.
Yine 2022 yılında, AB fonlarının kötüye kullanılmasına dair uzun süredir devam eden kaygılar nedeniyle, Macar hükümetine karşı bütçeden pay verilmesi şartlandırılmıştı. Bu süreçte Budapeşte’ye, 2024 sonuna kadar gerekli reformları gerçekleştirme yükümlülüğü getirildi. Aksi takdirde, belirlenen fonlardan bir kesinti yapılacağı bildirildi.
Bu gelişmeler, Avrupa Birliği ile Macaristan arasında hukukun üstünlüğü, demokrasi ve temel haklar üzerine süregelen mücadeleyi daha da derinleştirmiştir. AB’nin, Macaristan üzerindeki bu yaptırımları, diğer üye ülkeler için de bir örnek teşkil etmekte ve Avrupa’daki demokratik değerlerin güçlendirilmesi adına önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
