CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, kredi ödemelerinde yaşanan güçlüklerin yanı sıra karşılıksız çek ve senetlerin sayısında da belirgin bir artış olduğunu ifade etti. Gürer, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) bankalara olan kredi borçlarının 2023 yılı Ağustos ayında 114,6 milyar lira artarak toplam 3 trilyon 927 milyar liraya yükseldiğini belirtti. Ayrıca yıl başından bu yana KOBİ’lerin bankalara olan borçlarında 663 milyar lira artış görüldüğünü, ağustosta takibe alınan kredilerin ise 5,2 milyar lira, yıl sonunda ise 11,6 milyar lira arttığını, toplamda 68,7 milyar liraya ulaştığını bildirdi.

Tarım sektöründe de benzer bir borçlanma sorununun yaşandığına dikkat çeken Gürer, çiftçilerin banka kredilerinin 587,9 milyar lirasının kamu bankalarına, 158,6 milyar lirasının ise özel bankalara olduğunu açıkladı. İktidarın uyguladığı düşük alım fiyatlarının çiftçileri zor durumda bıraktığını dile getiren Gürer, çiftçilerin hasat döneminde maliyetin altında fiyatlarla satış yapmak zorunda kaldığını vurguladı. Bu durumun, çiftçilerin kredi borçlarını ödemede zorluklar yaşamalarına yol açtığını belirtti.

Gürer, bazı çiftçilerin ürünlerini çek karşılığı tüccara verdiğini, bu süreçte birçok çekin karşılıksız çıktığını ifade etti. Çeklerin ekim-kasım tarihlerinde düzenlenmesinin sorunu daha da derinleştirdiğini kaydeden Gürer, çitçilerin tüccarların birtakım ürünlerini değerinin altında satmasıyla oluşan zararların ödemelerinde sıkıntılara yol açtığını aktardı. Kırsalda çalışan küçük çiftçilerin 2024 yılına dair kaygılarının arttığını söyledi.

Esnafın da benzer bir borç döngüsüyle mücadele ettiğini belirten Gürer, esnafların alacaklarını tahsil etmede zorlandıklarını ifade etti. Çiftçilerin de benzer şekilde ürünlerini satmakta güçlük çektiğini, özellikle düşük gümrük vergili ithalatlar ve düşük alım fiyatlarının durumu kötüleştirdiğini söyledi. Çek veren tüccarların da büyük arazilerle yetiştiricilik yapan çiftçiler olmaları nedeniyle ürünlerini satamama sorunuyla karşılaştıklarını vurguladı.

Karşılıksız çek ve protesto edilen senet sayılarındaki artışa da dikkat çeken Gürer, bu yılın Ocak-Ağustos döneminde bankalara ibrazında karşılıksız çıkan çeklerin sayısının geçen yıla göre yüzde 73,5 arttığını ve toplamda 164 bin 268’e ulaştığını ifade etti. Bu çeklerin parasal tutarının ise yüzde 224 artarak 102,5 trilyon lirayı bulduğunu belirtti. Böylelikle, karşılıksız çek tutarının Türkiye tarihinde ilk kez 100 milyar lira sınırını aştığı kaydedildi.

Protesto edilen çeklerin sayısındaki artışın da dikkat çekici olduğunu belirten Gürer, bu yıl bankalar tarafından protesto edilen çeklerin sayısının geçen yıla göre yüzde 3,1 oranında artarak 151 bin 893 adet olduğunu açıkladı. Sayısal artışa rağmen, protesto edilen senetlerin parasal tutarının geçen yıla göre yüzde 182,2 oranında artış göstererek 27 milyar liraya ulaştığını aktardı. 2023 yılının ilk sekiz ayında protesto edilen senetlerin parasal tutarının önceki yıllardaki yıllık tutarın oldukça üzerinde bir büyüklükte gerçekleştiği ifade edildi.

Tarım kesiminde karşılıksız çıkan çeklerin riskinin çiftçileri tedirgin ettiğine değinen Gürer, bu durumun çiftçilerin ürünlerini zararına satmak zorunda kalmasına ve daha sonra satışların tahsil edilmemesi sebebiyle yeni tohum, gübre ve mazot alımında sorun yaşamasına neden olduğunu belirtti.

Gürer, icra dairelerine gelen dosya sayısının her hafta değişiklik gösterdiğini ve arttığını vurguladı. UYAP üzerinden açılan dosya sayısının 13 Ekim itibariyle 22 milyon 965 bine ulaştığını kaydederek, bu rakamın yıl sonuna kadar artmaya devam edeceği bilgisini verdi. Muhtarlıkların icra tebliğleriyle dolu olduğu bilgisi de aktarıldı.

Muhabir: Hatice Gürel