Ekonomik Türbülans: Türkiye’de Borçlanma Rekoru!
Türkiye ekonomisi, 2018 yılından bu yana çalkantılı bir dönem geçirmekte. Enflasyon oranları, TÜİK verilerine göre yüzde 85’lere kadar yükselirken, halk üzerindeki etkisi daha da ağırlaşıyor. Yüzde 20.3 seviyelerinde seyreden enflasyon, işletmelerin vergi borçlarını ödemekte isteksiz hareket etmesine yol açtı. Bu durum, Maliye Bakanlığı’nın açıklarına olumsuz etki yaptı.
Yaratılan bu enflasyonist ortamda, hazineye kaynak sağlamak amacıyla dolaylı vergilere yönelik artışlar gerçekleştirildi. Zamlarla beraber, hükümetin hedefi şirketlerin bozulan ekonomilerini düzeltmelerini desteklemek oldu. Ancak bu süreçte en fazla etkilenen kesim, sabit ve düşük gelirli vatandaşlar oldu. Ekonomideki bu olumsuz duruma rağmen, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, swaplar düşüldüğünde 50 milyar dolarlık eksi rezerv ile karşı karşıya kalmasına rağmen 2025 yılının Şubat ayı ortasında 5.7 milyar dolar artışla 173.2 milyar dolarlık rezerve ulaştı. Swap hariç net rezerv ise 71.5 milyar dolara yükseldi.
2023 yılında Türkiye’den yurtdışına yapılan gayrimenkul yatırımları, geçen yıl itibarıyla yüzde 20’nin üzerinde bir artış göstererek 2.5 milyar dolara ulaşmış durumda. Ayrıca, uluslararası yatırım pozisyonu verilerine göre, 2023 sonunda Türkiye’nin yurtdışındaki varlıklarının toplamı 333.1 milyar dolardan, 2024 sonunda ise 366.2 milyar dolara çıkacağı öngörülüyor. Bu da 1 yılda 33 milyar dolarlık bir artış anlamına geliyor. Bireylerin doğrudan yatırımlarının 6.6 milyar dolara ulaştığı dikkate alındığında, yalnızca portföy yatırımları da 3 milyar 450 milyon dolardan 3 milyar 965 milyon dolara yükseldi. Diğer yatırımlar kalemi ise 124.2 milyar dolardan 135.9 milyar dolara arttı.
Türk vatandaşlarının yurtdışındaki şirket sayısı ise 2023 itibarıyla 2 bin 566’ya ulaşmışken, bu sayı 2022 yılında 2 bin 535 olarak kaydedilmişti. Bu verilerin ışığında, Türkiye ekonomisinin bozulmasının ardından, Merkez Bankası’nın nasıl bir rezerv artışı sağladığına ve vatandaşların iç yatırımlarını yerine dışarıya yönlendirme eğilimlerine dikkat çekilmektedir.
İçeride yaşanan ekonomik durumu daha iyi anlamamız için başka verilere de göz atalım. Türkiye’nin Kısa Vadeli Dış Borç (KVDB) stoku, Aralık itibarıyla bir önceki aya göre binde 4 oranında artarak 172.3 milyar ABD doları oldu. Orijinal vadesine bakılmaksızın, vadesine 1 yıl veya daha az kalmış borçların stoku ise 221.3 milyar dolara ulaştı.
Türkiye’deki bankalararası kredi kartları merkezi verilerine göre ise Ocak ayında vatandaşların elindeki kredi kartı sayısı 130.2 milyona ulaştı. Bunun yanında, kartlı ödeme tutarı, önceki yıla göre yüzde 66 artarak 1.61 trilyon TL’yi buldu. ING Türkiye’nin yayımladığı “Türkiye’nin Tasarruf Eğilimleri Araştırması”na göre, halkın yüzde 57’sinin borçlu olduğu görülüyor. Tasarruf sahibi olanların yüzde 53’ü ve tasarruf yapamayanların yüzde 62’si de borç içinde yaşamaktadır. En çok kullanılan borçlanma araçları arasında kredi kartları ilk sırada olup, bunu banka kredileri ve eş-dost borçları takip ediyor. Borç sahiplerinin yüzde 79’u, gelirinin yüzde 30’undan azını borç ödemeye ayırabildiğini ifade ediyor. Tasarruf edemeyenlerin ise yüzde 59’u gelir yetersizliğini gerekçe olarak belirtmekte.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 1 milyon ve üzeri bakiyeli gerçek kişi hesaplarının sayısı 2020-2024 döneminde yüzde 554 oranında artarken, toplam TL mevduatlardaki artış ise yüzde 340 oldu. 2020 yılında toplam TL mevduatlar içinde 1 milyon ve üzeri hesapların oranı yüzde 15 iken, bu oran 2024 itibarıyla yüzde 69’a çıktı.
Sonuç olarak, Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ve veriler, pek çok açıdan dikkat çekici ve düşündürücü bir tablo sunuyor. Bu süreçte vatandaşların borçlanma eğilimleri, tasarruf yapma kapasitesindeki daralma ve Merkez Bankası’nın rezerv artışları, tüm bu değişimlerin arka planını oluşturmaktadır. İlerleyen dönemde bu durumların nasıl şekilleneceği ve ekonominin gidişatının ne yönde olacağı ise merakla bekleniyor.





Okuyucu Yorumları0
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk görüşü siz paylaşın!
Yeni Bir Yorum Bırakın