Jeopolitik gerginlikler, İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla yeni bir boyut kazandı.
Bu saldırı, artan riskler nedeniyle petrol fiyatlarının ani bir yükselişe geçmesine neden oldu ve 100 dolara kadar çıkması bekleniyor.
Küresel ekonomiler, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma ihtimali üzerine kaygı duymakta.
İsrail’in İran’a gerçekleştirdiği saldırıların ardından, Hürmüz Boğazı’na dikkatler yoğunlaştı. Bu boğaz, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ticareti açısından kritik bir öneme sahip.
Basra Körfezi’nin ağız kısmındaki dar su yolu olan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve LNG üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu aracılığıyla dünya pazarlarıyla bağlamakta.
KRİTİK DENİZ YOLU
Hürmüz Boğazı, dünya genelindeki petrol ticaretinin yaklaşık üçte birini sağlayan önemli bir deniz yolu olarak tanımlanıyor.
Orta Doğu’daki petrol üreticileri, günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı üzerinden küresel piyasalara ulaştırıyor.
PETROL HACMİNİN YÜZDE 70’İ GEÇİŞ YAPIYOR
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, petrol hacminin yaklaşık yüzde 70’i bu güzergah üzerinden Asya’ya dağıtılıyor.
Özellikle Çin, Japonya, Hindistan, Güney Kore, Singapur, Tayland, Pakistan ve Filipinler, Hürmüz Boğazı’ndan gelen petrol tedarikinin ana alıcıları arasında yer almakta.
Aynı zamanda, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen LNG gemilerinin çoğu, küresel LNG ticaretinin yüzde 20’sini sağlayan bu boğaza uğrayarak uluslararası piyasalara ulaşıyor. Avrupa da Hürmüz Boğazı’ndan sağlanan LNG tedarikinin önemli alıcıları arasında bulunuyor.
İRAN, HÜRMÜZ BOĞAZI’NI KAPATACAK MI?
İran, daha önce gerilimli durumlarda Hürmüz Boğazı’nı kapatma olasılığını gündeme getirmişti, fakat henüz böyle bir duruma şahit olunmadı.
Ancak İsrail’in İran’a yönelik son saldırıları, daha geniş çaplı bir çatışmanın kapıda olduğu ihtimallerini artırarak, Hürmüz Boğazı’nın kapatılacağına dair endişeleri büyütüyor. Bu durum, petrol ve doğal gaz arzında kesintiler yaşanabileceği kaygılarını da beraberinde getiriyor.
BOĞAZIN KAPANMASI PETROL PİYASASI İÇİN “EN BÜYÜK KABUS”
İngiltere Deniz Ticaret Organizasyonu (UKMTO), çarşamba günü yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki artan gerilimlerin kritik su yollarında askeri faaliyetlerin artmasına neden olabileceğine ve deniz taşımacılığının olumsuz etkilenebileceğine dikkat çekti.
Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) uzmanları ise herhangi bir saldırının gerilimi artırma ve deniz taşımacılığını doğrudan etkileme potansiyeline sahip olduğunu belirtti.
Diğer yandan, bazı analistler, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmamak için önemli ekonomik nedenlere sahip olduğunu ifade ediyor. Ülkenin neredeyse tüm petrol ihracatı bu boğazdan geçmek zorunda ve İran’ın önemli ticaret ortağı olan Çin’in petrol ithalatı da büyük ölçüde bu hattı kullanmakta.
EN BÜYÜK KABUS
Küresel Risk Yönetimi Araştırma Başkanı Arne Lohmann Rasmussen, LinkedIn hesabında yaptığı paylaşımda, petrol piyasası açısından “en büyük kabusun” Hürmüz Boğazı’nın kapanması olacağını dile getirdi.
Rasmussen, İran’In bu kritik geçiş noktasını kapatması durumunda küresel petrol akışının yüzde 20’sinin etkileneceğini ve petrol fiyatlarının 100 dolara kadar yükselebileceğini uyarısında bulundu.
İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, gün içerisinde petrol fiyatlarını yüzde 7’nin üzerinde yükselterek 73,58 dolara çıkardı ve bu, son 5 ayın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi.
İSRAİL, İRAN’DA BİRÇOK KENTE SALDIRI DÜZENLEDİ
İsrail, sabah saatlerinde İran’ın başkenti Tahran, Tebriz, İsfahan’daki Natanz nükleer tesisi ile Loristan ve Kirmanşah kentlerine saldırılar gerçekleştirdi.
Bu saldırılarda, İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Bakıri, Devrim Muhafızları Genel Komutanı Tümgeneral Hüseyin Selami gibi üst düzey askeri yetkililerin yanı sıra 6 nükleer bilim insanı hayatını kaybetti.
İsrail’in Tahran’daki saldırıları sivil yerleşim yerlerini de hedef alırken, çok sayıda sivilin de yaşamını yitirdiği bildirildi.
