Musevilerin çok hoşuma giden, güzel bir sözü var; “Yanlış bir şey yapacaksan, doğru yap” derler.
En kısa olan Şubat ayı ömrümde hiç bu kadar uzun ve bunaltıcı olmamıştı! Hayat gerçekten Şubat ayından da çok daha kısa; ne kimseyi kır, ne kendini kırdır. Var ile yok arasında cebelleşiyoruz. Ama aslında yokuz. Yaş ilerledikçe insan neyi fark ediyor biliyor musunuz? Yalnızsın, tek başınasın. Yürümekte olduğun yol senin yolun, herşey geliyor ve geçiyor yalnızca sen kalıyorsun! Sevinçlerinle hüzünlerinle, sevginle, aşkınla, kahkahalarınla, gözyaşlarınla ve yalnızca sen. Yaş ilerledikçe kabullenme daha kolaylaşıyor. Dinginleşiyor insan. Gelene, gidene, olana olmayana “Buda geçer ya HÛ” deyip yaslanıyorsun arkana, elinde bir fincan kahve ile.
Bir de bakıyorsun ki neyi bırakırsan o sana çoğalarak geri geliyor. Kaybetmeyi kabullendiğinde kazanıyorsun. Yalnızlığınla barıştığında daha çok aranıyorsun. Vazgeçtiğinde ise dünya peşinden geliyor. Ve bu kadar debdebeye rağmen gelinen psikolojik durum; Uyku düzenin yok, iyiymiş gibi gözükmeye çalılıyorsun, yalniz hissediyosun, hayattan keyif alamıyorsun, eski şarkıları dinliyosun, hatta hayal dahi kuramıyorsun…
Fars masalları şöyle başlarmış:
“Yekî bûd, yekî nebûd, gayr ez Hudâ hîç kes nebûd.”
Biri vardı, biri yoktu; Allah’tan başka hiç kimse yoktu.
Belki de masallar bu yüzden hakikate daha yakındı.
Çünkü insan yokken hırs da yoktu.
Biz, hoşgörü dini İslam ile şereflenmiş bir toplum olduğumuzu iddia ediyoruz.
Tok açın halini anlasın diye oruç tutuyoruz.
Ama daha imsakiye okunmadan fiyat listeleri güncelleniyor.
Bu durum, psikolojide Ahlaki Ruhsatlandırma (Moral Licensing) denilen şeye benziyor.
Kişi bir “iyi davranış” yaptıktan sonra, kendine başka bir alanda yanlış yapma izni verir.
“Ben oruç tutuyorum.”
“Ben yardım yapıyorum.”
“Ben dini vecibemi yerine getiriyorum.”
Sonra vicdanına küçük bir not düşer:
“Biraz zam yapmamın kimseye zararı olmaz.”
Bir de Bilişsel Çelişki (Cognitive Dissonance) meselesi var.
İnsan kendini “iyi” olarak görmek ister.
Ama davranışı buna uymazsa zihni bir gerekçe üretir:
“Enflasyon var…”
“Maliyet arttı…”
“Herkes yapıyor…”
Çelişki çözülür, fiyat artar.
Sosyolojide ise Anomi kavramı vardır.
Kuralların ve ahlaki normların zayıflaması hali.
Toplum değerleri konuşur ama ekonomik fırsat bulduğunda refleksi değişir.
Ramazan’ın ruhu paylaşmak derken, piyasanın ruhu maksimum kâr der.
Kazanan hep piyasa olur.
Aslında mesele aç kalmak değil.
Mesele aç kalırken başkasının lokmasını küçültmemek.
Masallarda “Allah’tan başka kimse yoktu” denirdi ya…
Belki de o yüzden kimse birbirinin rızkına göz dikmiyordu.
Evet şimdi herkes var. Ama nedense merhamet yok.
Dip notumuza gelelim; Siz siz olun, sizi seven insanı üzmeyin. Ahını almayın. Başınıza sarmayın. Hatta direnirken de gülümsemeyi bırakmayın. Rabbim ben ve alayınızın hayatında ki tüm eksiklikleri tez zamanda doldursun. Saygı ve hürmetle büyük küçük demeden alayınızın ellerinden öperim…
“Okuyucular üzülmesin, çünkü; Bozkurtlar dirilecektir.”
Evet unutmadan; Cesaret Bulaşıcıdır…
10 kuruşluk pul ve imza…
