Mart ayının başlangıcıyla birlikte, Türkiye’de kira ödemeleriyle ilgili dikkate alınması gereken önemli bir vergi yükümlülüğü ortaya çıkıyor. Bu defa uyarılar, kiracıları dikkatli olmaları konusunda bilgilendirmeye yönelik. Kiracılar, ev sahiplerine elden kira ödemekten kaçınmaları gerektiğini bilmelidirler; aksi takdirde 7 bin lira gibi önemli bir cezayla karşılaşma riski taşımaktadırlar.
Son yıllarda kira ödemelerinin kayıt dışı kalmasını engellemeye yönelik çeşitli tedbirler alınmaktadır. Bu tedbirlerin başında, kiracıların ev sahiplerine yaptıkları ödemelerin belgelendirilmesini zorunlu hale getirmek yer alıyor. Geçtiğimiz yıl 5 bin lira olan bu ceza, 2023 yılı itibarıyla 7 bin lira olarak güncellenmiştir. Bu değişiklik, kiracıların elden yaptıkları ödemelere karşı alınan önlemlerin daha da sıkılaştığını göstermektedir.
Hem iş yeri hem de konut kira geliri elde edenlerin, her türlü tahsilat ve ödemenin banka veya PTT tarafından düzenlenen belgelerle belgelendirilmesi zorunludur. Yani, kiracıların kesinlikle elden ödeme yapmamaları gerekiyor. Özellikle haftalık ve günlük kiralamalar gibi kısa süreli konut kiralamalarında da elden ödeme yapılması yasaktır.
Bu durum örneklendirildiğinde, Ayşe Hanım’ın evini aylık 30 bin liraya Hasan Bey’e kiraladığını düşünelim. Eğer Ocak ve Şubat aylarının kiraları elden ödenmişse, bu durumda kiracıdan alınacak ceza, kira tutarının %10’u olarak hesaplanacaktır. Ancak bu cezanın alt sınırı, 7 bin lira olarak belirlenmiştir. Yani, eğer hesaplanan ceza tutarı 7 bin liranın altında kalırsa, ceza direkt olarak 7 bin lira olarak uygulanacaktır. Bu bağlamda, Ocak ve Şubat aylarında elden yapılan ödemeler için 30 bin liranın %10’u, yani 3 bin lira ceza hesaplanacak, fakat bu tutar 7 bin lira altında olduğundan, uygulanacak ceza 7 bin lira olarak belirlenecektir. Sonuç olarak, hem Ayşe Hanım, hem de Hasan Bey bu durumdan ötürü toplamda 14 bin lira ceza ödeme durumuyla karşı karşıya kalacaklardır.
Kiracının elden yaptığı ödemeyi Gelir İdaresi Başkanlığı’na kendiliğinden bildirmesi durumunda, cezadan muaf olma imkanı bulunmaktadır. Ancak bu bildirim için kritik süre, 5 iş günüdür. Kiracı, elden ödeme yaptığını 5 iş günü içinde bildirirse, cezadan kurtulma fırsatını yakalayabilir. Diğer taraftan, eğer bu durum İdare tarafından tespit edilirse, kiracı ağır bir ceza ile karşılaşma riski taşımaktadır.
Sonuç olarak, kiracılar için elden yapılan kiraların cezai boyutu ciddi bir konu haline gelmiştir. Bu nedenle, kiracıların, kira ödemelerini her zaman banka ve posta gibi resmi yollarla yapmaları gerekmekte ve bu süreçte belgelendirme yükümlülüğüne titizlikle uymaları konusunda bilinçlenmeleri önem kazanmaktadır. Aksi takdirde, bazı durumlarla karşılaşmaları kaçınılmaz olabilir ve bu durum aile bütçelerinde de olumsuz etkilere yol açabilir.
