Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) tarafından yapılan bir açıklamada, ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Araştırma ve Uygulama Merkezi (ROMER) araştırmacılarından Doç. Dr. Erol Şahin, Doç. Dr. Ali Emre Turgut ve Doç. Dr. Hande Alemdar’ın proje ekibinde yer aldığı, Avrupa Birliği sponsorluğundaki “RoboRoyale” projesinin uluslararası ortaklarla yürütüldüğü duyuruldu. Bu proje, bal arılarının davranışlarını robotik ve yapay zeka teknolojileri vasıtasıyla gözlemlemek ve incelemek amacıyla geliştirilmiştir. Projenin önemli bir sonucu olarak, araştırma, “Science Robotics” dergisinin “Bilimsel Keşif İçin Robotlar” özel sayısının kapağında yer aldı.

Projeye dair detaylar, 16 Ekim 2023 tarihinde yayımlanan “İş Birliği Yapan Robotlarla Bal Arısı Davranışlarının Uzun Süreli Otonom Takibi” başlıklı makalede paylaşılmıştır. Bu makalede, geliştirilen robotik sistemin topladığı geniş veri yelpazesi ve ilk analiz sonuçları çarpıcı bir şekilde sunulmuştur.

GÖZLEM KOVANININ İKİ YÜZÜNÜN KAMERALARLA GÖZLENMESİ SAĞLANDI

Geliştirilen robotik sistem, doğal ortamda dışarı çıkıp çiçeklerden yiyecek toplayan bal arılarının yaşam alanı olan, özel üretim saydam duvarlara sahip bir “gözlem kovanı” kullanarak etkin bir gözlem gerçekleştirmiştir. Bu sistemde yer alan kameralar, kraliçe arının hareketlerini takip ederken diğer kameralar, petekteki yavru, polen ya da balla doldurulmuş hücrelerin haritalandırılmasını sağlamıştır. Arıların davranışlarını etkilememek adına, yüksek çözünürlüklü görüntüleme işlemleri kızılötesi ışık altında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ise çeşitli özel yapay zeka algoritmaları ile detaylı bir şekilde analiz edilmiştir.

Graz Üniversitesi kampüsünde ve ODTÜ ROMER’de bulunan araştırma laboratuvarlarında, kraliçe arının işçi arılarla olan etkileşimlerinin yüksek çözünürlüklü gerçek zamanlı görüntüleri kaydedilmiş, bu sistem sayesinde günlük üretilen 1,4 terabayt veri toplanmıştır. Toplanan verilerin ayrıntılı analizi ile arı kolonisi ve kraliçenin davranışsal etkileşimleri hakkında önemli bulgular elde edilmiştir. Ayrıca, bu sistem, kovandaki çeşitli verileri yüksek doğrulukla sürekli olarak ve uzunca bir süre boyunca toplama imkânı sunarak önemli bir ilke ortaya koymaktadır.

Sistemden elde edilen sonuçlar arasında kraliçe arının kovan içerisindeki petekler üzerinde ayda ortalama 1,5 kilometrelik bir mesafe katettiği, düzenli aralıklarla 1,5 saate kadar dinlendiği ve ekim ayında dahi günde ortalama 187 yumurta bıraktığı bulunmuştur. RoboRoyale projesi çerçevesinde toplanan bu verilerin ileriki dönemlerde farklı analizler için kullanılması planlanmaktadır. Araştırmacılar, bu yeni sistemin biyolojik sistemlerde davranış ve ekoloji alanındaki araştırmalarda robotik ve yapay zeka teknolojilerine benzersiz bir bilgi