DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, pestisitlerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekerek, Sağlık Bakanlığına yönelik yazılı bir soru önergesi verdi.
Evrim Rızvanoğlu, 31 Ocak 2025 tarihinde yayımlanan ‘2023 Sağlık İstatistikleri Yıllığı’nda pestisit kaynaklı zehirlenmelere dair herhangi bir veri bulunmamasını eleştirerek, bu eksikliğin halk sağlığına yönelik risklerin görünmez hale gelmesine yol açtığını belirtti. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ‘ye sunulan önergede, pestisitlerin yalnızca tarımsal zararlılarla sınırlı kalmayan, çevreyi ve insan sağlığını tehdit eden ciddi bir tehlike olduğu vurgulandı. Rızvanoğlu, bu konuda gerekli önlemlerin alınması çağrısında bulundu.
Rızvanoğlu, önergesinin gerekçesini aşağıdaki şekilde açıkladı:
“TOPRAKTAN SOFRAYA RİSK ALTINDAYIZ”
Rızvanoğlu, “Pestisitler, tarımsal üretimde verimliliği artırmak ve zararlı organizmalarla mücadele etmek amacıyla yaygın bir biçimde kullanılan kimyasal bileşiklerdir. Ancak bu maddeler, yalnızca hedef alınan organizmalara değil, aynı zamanda çevreye ve insan sağlığına ciddi zararlar verebilir. Toprağın, su kaynaklarının ve havanın kirlenmesine neden olan pestisitler, ekosistem dengesini bozarak biyolojik çeşitliliği tehdit etmekte ve bu kirlilik, tarım ürünlerinden sofralarımıza kadar uzanan gıda zinciri boyunca risk yaratmaktadır” dedi.
“PESTİSİTLER ANİ ZEHİRLENMELERE NEDEN OLABİLİR”
Rızvanoğlu, pestisitlerin neden olduğu sağlık sorunlarına dikkat çekerek, “Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), pestisitlerin ani zehirlenmelere yol açabileceğini; uzun vadede ise nörolojik hastalıklar, endokrin sistem bozuklukları, üreme sağlığı sorunları ve çeşitli kanser türleriyle ilişkilendirilebileceğini raporlamaktadır. Bu tür çevresel kirleticilerin insan sağlığı üzerindeki etkileri, özellikle tarım işçileri, kırsal kesimlerde yaşayanlar ve gıda tüketicileri açısından endişe verici bir durumdur. Hassas gruplar arasında yer alan hamileler, çocuklar ve yaşlılar ise bu etkilerden daha fazla zarar görmektedir” ifadelerini kullandı.
“2023 SAĞLIK İSTATİSTİKLERİ YILLIĞINDA PESTİSİT KAYNAKLI ZEHİRLENMELERLE İLGİLİ HERHANGİ BİR BİLGİ YOK”
Pestisitler konusundaki veri eksikliğine de değinen Rızvanoğlu, “Türkiye’de pestisit maruziyetine bağlı sağlık sorunlarının kapsamı ve halk sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkileri hakkında yeterli veri bulunmamaktadır. 31 Ocak 2025’te yayımlanan 2023 Sağlık İstatistikleri Yıllığında pestisit kaynaklı zehirlenmelerle ilgili herhangi bir bilgiye yer verilmemiştir. Bu eksiklik, kamuoyunun çevre ve sağlık üzerindeki riskler hakkında bilinçlenmesini zorlaştırmaktadır. Ayrıca, Avrupa Komisyonu’nun 2024 yılı Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) verilerine göre, Türkiye, pestisit kaynaklı ihlallerde Avrupa’ya gıda ihraç eden ülkeler arasında ikinci sırada yer almaktadır. Bu bildirimlerin %57’si ‘ciddi risk’ kategorisinde değerlendirilmiş ve ihraç ürünlerinin geri çevrilmesine neden olmuştur” dedi.
“DENETİM MEKANİZMALARI GÜÇLENDİRİLMELİ”
Denetim ve şeffaflık vurgusu yapan Rızvanoğlu, “Pestisitlerin çevre kirliliği ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri göz önüne alındığında, Türkiye’de bu kimyasalların kullanımına ilişkin denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, halk sağlığını korumaya yönelik önleyici politikaların hayata geçirilmesi ve bu alandaki verilerin şeffaf bir şekilde kamuoyuyla paylaşılması zorunluluk arz etmektedir” şeklinde konuştu.
Rızvanoğlu’nun Sağlık Bakanının yanıtlaması istemiyle verdiği önergede yer alan sorular ise şunlardır:
1. Türkiye genelinde, son beş yıl içerisinde pestisit maruziyetine bağlı olarak acil servislere başvuran kişi sayısı kaçtır? Aynı dönemde, pestisit zehirlenmesi nedeniyle hastanelerde yatarak tedavi gören hasta sayısı nedir?
2. Son beş yılda pestisit kaynaklı sağlık sorunları nedeniyle hayatını kaybeden kişi sayısı kaçtır? Pestisite bağlı ölümlerin illere göre dağılımı nedir?
3. Pestisit zehirlenmelerinin yaş grupları ve cinsiyet bazında dağılımına dair Bakanlığınız tarafından yapılan epidemiyolojik bir analiz mevcut mudur?
4. Türkiye’de pestisitlerin sağlık üzerindeki akut ve kronik etkilerini izlemek amacıyla Bakanlığınız bünyesinde merkezi bir kayıt sistemi mevcut mudur?
5. Pestisit maruziyetinin uzun vadeli sağlık etkilerini belirlemek amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen veya desteklenen bilimsel araştırmalar mevcut mudur?
6. Pestisit maruziyetine bağlı halk sağlığı risklerini azaltmaya yönelik farkındalık yaratma ve eğitim çalışmaları yürütülmekte midir?
7. Sağlık Bakanlığı, pestisit zehirlenmelerinin önlenmesi ve sağlık etkilerinin azaltılması için diğer ilgili kurumlarla (Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı vb.) iş birliği yapmakta mıdır?
