Yaşlı İstismarı: 2050’de 320 Milyon Mağdur Bekleniyor

Yaşlı nüfusun hızla artışı, istismara uğrayan yaşlı bireylerin sayısında da kayda değer bir yükselişe neden olmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletler’in yayınladığı verilere göre, yaşlılara yönelik fiziksel, psikolojik ve ekonomik kötü muamelelerin yaygınlaştığı dikkat çekiyor.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından kabul edilen 66/127 sayılı karar ile 15 Haziran tarihi, “Dünya Yaşlı İstismarı Farkındalık Günü” olarak kutlanmaktadır.
60 YAŞ ÜSTÜ KİŞİLERİN YÜZDE 15,7’Sİ İSTİSMAR MAĞDURU
Bu özel gün, her yıl yaşlılara yönelik istismar, kötü muamele ve ihmale dair farkındalık yaratmayı amaçlamaktadır.
2050 YILINDA MAĞDUR SAYISI 320 MİLYONA ULAŞABİLİR
Küresel anlamda 60 yaş ve üzerindeki bireylerin yaklaşık yüzde 15,7’sinin istismara maruz kaldığı gözlemlenmektedir. Bu durum, her altı yaşlıdan birinin istismar yaşadığı anlamına gelmektedir.
Ayrıca, dünya genelinde yaşlı nüfusunun 2050 yılında 2 milyara ulaşması beklenirken, bu nüfusun 320 milyonunun istismar mağduru olabileceği öngörülmektedir.
Kurumsal ortamlarda, yani huzurevleri ve uzun süreli bakım tesislerinde yaşlı istismar oranlarının daha yüksek olduğu biliniyor. Bu ortamlardaki personelin üçte ikisi yaşlılara yönelik istismarda bulunduğu tespit edilmiştir.
YAŞLI İSTİSMARI NEDİR
Yaşlı istismarı; güven ilişkisinin var olduğu bir ortamda, yaşlı bireyin zarar görmesine veya rahatsızlık hissetmesine sebep olan eylemler ya da uygun müdahalelerin yapılmaması şeklinde tanımlanır.
Yaşlı bireyler, fiziksel, psikolojik, ekonomik ve cinsel istismara ilave olarak hak istismarına da maruz kalabilirler.
Ekonomik istismar, yaşlının mal varlığının izinsiz ya da yanıltıcı bir biçimde kullanılması olarak tanımlanırken, maddi veya hukuki haklarının kısıtlanması hak istismarı olarak değerlendirilmektedir.
İhmal ise yaşlı bireyin sosyal, fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarının bilinçli ya da bilinçsiz şekilde karşılanmaması durumuna işaret eder.
İhmalin yanı sıra yaşlılarda terk edilme ve onurlarının zedelenmesi durumları da yaşlı istismarı kapsamında yer almaktadır.
VERİLER
DSÖ’nün verileri, farklı bölgelerde yapılan 28 çalışmanın sonucunda, 60 yaş ve üzerindeki bireylerin her 6 tanesinden birinin bir tür istismara uğradığını ortaya koymaktadır.
İstismarin en yaygın olduğu yerler arasında huzurevleri ve uzun süreli bakım tesisleri yer almakta; bu yerlerde bakım veren yardımcıların ya da personelin yüzde 64,2’si, yani üçte ikisi yaşlılara yönelik istismar gerçekleştirmektedir.
İstismarın faillerinin sadece bakım veren personel olmadığını, aile üyeleri, eşler, çocuklar ve komşular gibi yakınların da bu duruma dahil olduğu belirtmektedir.
Yaşlılar tarafından bildirilen istismar türleri arasında psikolojik istismar yüzde 11,6, fiziksel istismar yüzde 2,6, finansal istismar yüzde 6,8, cinsel istismar yüzde 0,9 ve ihmal ise yüzde 4,2 oranındadır.
YÜZDE 33,4’Ü PSİKOLOJİK İSTİSMAR
Yaşlılar ve yakınları tarafından iletilen istismar türlerinin yüzde 33,4’ünü psikolojik, yüzde 14,1’ini fiziksel, yüzde 13,8’ini finansal, yüzde 1,9’unu cinsel ve yüzde 11,6’sını ihmal oluşturmaktadır.
Huzurevleri ya da bakım evlerindeki personel tarafından bildirilmiş istismarların ise yüzde 32,5’ini psikolojik, yüzde 9,3’ünü fiziksel, yüzde 0,7’sini cinsel istismar ve yüzde 12’sini ihmal oluşturmaktadır. Finansal istismar oranına dair yeterli veri mevcut değildir.
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yaygın bir sorun olan yaşlı istismarı, çoğu zaman kaydedilmediğinden görünmez kalmaktadır.
Bu nedenle, istismara uğrayan yaşlı bireylerin sayısının resmi rakamların çok üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.
DÜNYA GENELİNDE İSTİSMAR MAĞDURU YAŞLI SAYISI HIZLA ARTACAK
Kovid-19 salgını döneminde, uygulanan sokağa çıkma yasakları ve bakım evlerinde personel sıkıntısı gibi etmenler, yaşlıların istismar oranlarında artışa neden olduğu bildirilmektedir.
ABD’de yapılan araştırmalar, bu süreçte toplumda yaşlı istismarı oranlarının yüzde 84’e kadar çıkmış olabileceğini göstermektedir.
Yaşlılara yönelik istismar mağdurlarının oranı sabit kalsa bile, dünya genelinde yaşlı nüfusun artışı nedeniyle mağdur sayısının hızla yükseleceği öngörülmektedir.
2030 yılında yaşlı nüfusunun 1,4 milyara, 2050’de ise 2 milyara ulaşması beklenirken, istismar oranlarında bir değişiklik olmasa dahi mağdurların sayısının 320 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir.
YAŞLILARA YÖNELİK İSTİSMAR, ÖLÜME DAHİ YOL AÇIYOR
Yaşlı bireylere yönelik istismar, fiziksel yaralanmalar, erken ölüm, depresyon, bilişsel gerileme, ekonomik çöküntü ve kurumsal bakım gereksinimi gibi ciddi sonuçlar doğurabilmektedir.
Bu tür istismarların etkileri, yaşlı bireyler üzerinde genellikle ağır seyreder ve iyileşme süreci çoğu zaman daha uzun ve zorlu olmaktadır.
KÖTÜ FİZİKSEL VE ZİHİNSEL SAĞLIK DURUMU İSTİSMAR RİSKİNİ ARTIRIYOR
Yaşlı bireylerin istismara uğrama riskini artıran bireysel faktörler; işlevsel bağımlılık, kötü fiziksel sağlık durumu, bilişsel bozukluklar, zayıf ruh sağlığı ve düşük gelir düzeyi olarak sıralanabilir.
İstismar eden bireylerin taşıdığı risk faktörleri arasında ruhsal hastalıklar, madde bağımlılığı ve mağdura olan ekonomik bağımlılık öne çıkmaktadır.
İlişkisel düzeyde, istismar riski; istismarcı ile mağdur arasındaki ilişki ve medeni durumun etkisiyle artmaktadır. Ancak bu faktörlerin etkisi kültürel ve ulusal düzeyde farklılık arz edebilir.
Toplumsal düzeyde ise yaşlılara yönelik ayrımcılık ve şiddeti normalleştiren kültürel normlar, istismar riskini artıran unsurlar arasında yer almaktadır.
Güçlü sosyal destek sistemleri ve yalnız yaşamamak gibi etkenler ise yaşlı bireylerin istismara uğrama olasılığını azaltan koruyucu unsurlar olarak ön plana çıkmaktadır.
İSTİSMAR DURUMLARINDA BAŞVURULABİLECEK YARDIM HATLARI VE ACİL BARINMA İMKANLARI VAR
Yaşlılara yönelik istismarın önlenmesine dair istismar vakalarında başvurulabilecek yardım hatları ve acil barınma imkanları umut verici olduğu kadar, caydırıcılığın artırılması gerektiği de vurgulanmaktadır.
Bakıcıların üzerindeki yükü azaltacak destek hizmetlerini içeren müdahale programları ve mali istismara karşı savunmasız yaşlı bireyler için geliştirilen para yönetimi hizmetleri dikkat çekmektedir.
İstismar vakalarının sıklıkla çok aktörlü bir müdahale gerektirmesi nedeniyle, çok disiplinli ekiplerle yapılan koordineli çalışmalar ön plandadır.





Okuyucu Yorumları0
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk görüşü siz paylaşın!
Yeni Bir Yorum Bırakın